Zatarcie przestępstwa prowadzenia pod wpływem alkoholu – co warto wiedzieć?

Po jakim czasie zaciera się skazanie za jazdę po alkoholu?

Termin zależy od rodzaju orzeczonej kary i biegnie od jej wykonania, darowania albo przedawnienia wykonania. W sprawach drogowych rzadko jednak decyduje sama kara. Decyduje zakaz prowadzenia pojazdów, bo art. 107 § 6 Kodeksu karnego nie pozwala na zatarcie, dopóki orzeczony środek karny nie zostanie wykonany.

Tabela pokazuje terminy w czystej postaci. Praktyka wygląda inaczej, bo w sprawie o jazdę w stanie nietrzeźwości sąd orzeka jeszcze co najmniej dwie rzeczy poza karą. Do tego wracamy niżej, bo to właśnie tam najczęściej rozjeżdżają się obliczenia robione w domu.

Czy trzeba składać wniosek o zatarcie skazania?

W typowej sprawie nie. Zatarcie następuje z mocy prawa, czyli samo, z upływem terminu wskazanego w art. 107 § 1, § 3, § 4, § 4a i § 5 Kodeksu karnego, a przy warunkowym zawieszeniu w art. 76 § 1. Nikt nie musi o nie wnioskować, nie trzeba za nie płacić i sąd nie bada wtedy sprawy na nowo.

Z chwilą zatarcia skazanie uważa się za niebyłe, a wpis usuwa się z rejestru skazanych (art. 106). Skutki dla zaświadczenia o niekaralności opisujemy w tekście o tym, jak jazda po alkoholu wpływa na zaświadczenie o niekaralności.

Kiedy wniosek do sądu ma sens?

Jest jeden taki wypadek i wynika z art. 107 § 2 Kodeksu karnego. Jeżeli orzeczono karę pozbawienia wolności nieprzekraczającą 3 lat, sąd może na wniosek skazanego zarządzić zatarcie już po 5 latach, zamiast po dziesięciu, pod warunkiem że skazany w tym okresie przestrzegał porządku prawnego.

To decyzja sądu, nie automat, i dotyczy wyłącznie skrócenia dziesięcioletniego terminu z § 1. Przy grzywnie, ograniczeniu wolności czy karze w zawieszeniu wniosek niczego nie przyspiesza, bo terminy i tak biegną same.

Dlaczego zakaz prowadzenia wstrzymuje zatarcie?

Bo tak stanowi ustawa. Art. 107 § 6 Kodeksu karnego mówi, że przy orzeczonym środku karnym, przepadku albo środku kompensacyjnym zatarcie nie może nastąpić przed jego wykonaniem, darowaniem albo przedawnieniem wykonania. Przy karze w zawieszeniu tę samą zasadę powtarza art. 76 § 2, obejmując dodatkowo grzywnę.

W sprawie o przestępstwo z art. 178a § 1 Kodeksu karnego sąd orzeka obok kary jeszcze dwie sankcje, które wchodzą w zakres tego przepisu.

• Zakaz prowadzenia pojazdów na okres nie krótszy niż 3 lata, bo sprawca w czasie popełnienia przestępstwa był w stanie nietrzeźwości (art. 42 § 2).
• Świadczenie pieniężne co najmniej 5000 zł na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej, a co najmniej 10 000 zł przy kwalifikowanej postaci z art. 178a § 4 (art. 43a § 2 i § 3).

Stąd bierze się rozbieżność, która zaskakuje najwięcej osób. Grzywna zaciera się po roku od wykonania, ale sam upływ tego roku nie wystarczy: dopóki trzyletni zakaz nie zostanie wykonany, a świadczenie zapłacone, zatarcie się nie uruchomi. W sprawach, w których orzeczono także przepadek pojazdu, ten sam przepis obejmuje również jego wykonanie, o czym piszemy przy konfiskacie samochodu za jazdę po alkoholu.

Zatarcie a odzyskanie prawa jazdy: to dwie różne sprawy

To rozróżnienie warto zapamiętać, bo bywa źródłem kosztownych nieporozumień. Zatarcie dotyczy wpisu o skazaniu w rejestrze, a nie uprawnień do kierowania. Art. 106 Kodeksu karnego mówi wyłącznie o tym, że skazanie uważa się za niebyłe i że wpis usuwa się z rejestru skazanych.

Powrót do prowadzenia pojazdów to odrębna ścieżka administracyjna, która zaczyna się dopiero po zakończeniu okresu zakazu i rządzi się własnymi warunkami. Kolejność jest więc odwrotna, niż wielu osobom się wydaje: najpierw kończy się zakaz i wraca prawo jazdy, a dopiero potem, po upływie terminu ustawowego, dochodzi do zatarcia. Ile trwa sam zakaz, wyjaśniamy w tekście o tym, na ile zabierają prawo jazdy za 1 promil alkoholu.

Co, jeśli w międzyczasie doszło do kolejnej sprawy?

Wtedy terminy przestają biec osobno. Art. 108 Kodeksu karnego stanowi, że przy dwóch lub więcej skazaniach, a także gdy skazany popełnił kolejne przestępstwo po rozpoczęciu, ale przed upływem okresu wymaganego do zatarcia, dopuszczalne jest tylko jednoczesne zatarcie wszystkich skazań.

W praktyce najdłuższy termin pociąga za sobą wszystkie pozostałe. Ma to szczególne znaczenie przy art. 178a § 4 Kodeksu karnego, czyli przy jeździe mimo wcześniejszego skazania albo w czasie obowiązywania zakazu.

A jeśli sprawa skończyła się jako wykroczenie?

Wtedy mechanizm jest inny i łagodniejszy. Przy wykroczeniu z art. 87 § 1 Kodeksu wykroczeń nie ma skazania ani wpisu w rejestrze skazanych, a ukaranie uważa się za niebyłe po 2 latach od wykonania, darowania albo przedawnienia wykonania kary (art. 46 § 1 k.w.).

Hamulec działa jednak tak samo: art. 46 § 3 k.w. wstrzymuje ten skutek do czasu wykonania środka karnego, a przy art. 87 § 1 zakaz prowadzenia orzeka się obowiązkowo (art. 87 § 3 k.w.). Analogiczna do art. 108 zasada jednoczesności wynika z art. 46 § 2 k.w.

Najczęstsze pytania

Czy po zatarciu mogę oświadczyć, że jestem osobą niekaraną?

Z chwilą zatarcia skazanie uważa się za niebyłe, a wpis usuwa się z rejestru skazanych (art. 106 Kodeksu karnego). Warunkiem jest faktyczne nastąpienie zatarcia, czyli upływ terminu oraz wcześniejsze wykonanie zakazu i świadczenia pieniężnego. Przed tą datą wpis nadal figuruje.

Zapłaciłem grzywnę rok temu. Czy skazanie już się zatarło?

Tylko jeżeli równolegle wykonano wszystkie orzeczone środki. Art. 107 § 4a przewiduje rok od wykonania grzywny, ale § 6 wstrzymuje zatarcie do czasu wykonania środka karnego. Przy trzyletnim zakazie prowadzenia to zakaz, a nie grzywna, wyznacza realną datę.

Czy warunkowe umorzenie postępowania też się zaciera?

Warunkowe umorzenie nie jest skazaniem, więc terminy z art. 107 Kodeksu karnego do niego nie znajdują zastosowania. To odrębna instytucja o własnych warunkach, którą omawiamy w tekście o warunkowym umorzeniu za jazdę po alkoholu.

Czy sąd zawiadomi mnie o zatarciu?

Ustawa nie uzależnia zatarcia od żadnego zawiadomienia. Skoro następuje ono z mocy prawa, jego skutek powstaje z upływem terminu niezależnie od tego, czy ktokolwiek o tym poinformuje. Praktycznym sposobem sprawdzenia stanu wpisu jest wystąpienie o zaświadczenie z rejestru.

Czy zatarcie przy narkotykach liczy się inaczej?

Nie. Art. 178a § 1 Kodeksu karnego obejmuje jednym typem czynu zarówno stan nietrzeźwości, jak i stan pod wpływem środka odurzającego, a art. 107 nie różnicuje terminów według substancji. Różnice w konkretnych sprawach biorą się z rodzaju kary i długości orzeczonego zakazu.

Stan prawny i źródła

Stan prawny na dzień 21 sierpnia 2026 r. Tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej. O tym, jaką karę i jakie środki karne orzeczono w konkretnej sprawie, przesądza treść wyroku, a terminy liczy się od zdarzeń wskazanych w ustawie.

• Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 383 ze zm.): art. 42 § 2, art. 43a § 2 i § 3, art. 76 § 1 i § 2, art. 106, art. 107 § 1, § 2, § 3, § 4, § 4a, § 5 i § 6, art. 108, art. 178a § 1 i § 4.
• Ustawa z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 734 ze zm.): art. 46 § 1, § 2 i § 3, art. 87 § 1 i § 3.